طوبی و معنای شب، رمانی از شهرنوش پارسی‌پور، روایت زندگی زنی به نام طوبی است؛ زنی که از اواخر دوران قاجار تا سال‌های حکومت پهلوی، در میانه‌ی تحولات سیاسی و اجتماعی ایران زندگی می‌کند. داستان، فراز و فرود زندگی او، ازدواج‌ها، فقدان‌ها، دلبستگی‌ها و جست‌وجوی معنوی‌اش را در کنار حوادث مهم تاریخی به تصویر می‌کشد و تلاش می‌کند سرنوشت یک زن را با سرنوشت یک سرزمین گره بزند.
آنچه بیش از همه در این رمان جلب توجه می‌کند، تلاش نویسنده برای روایت تاریخ معاصر از زاویه‌ی زندگی یک زن است؛ اینکه چگونه رخدادهای سیاسی، آرام‌آرام بر زندگی شخصی، خانواده و باورهای او سایه می‌اندازند.
با این حال، برای من پراکندگی روایت و تعدد داستان‌های فرعی، بارها خط اصلی پیرنگ را کمرنگ کرد. جابه‌جایی میان شخصیت‌ها، خرده‌روایت‌ها و دوره‌های مختلف تاریخی، دنبال کردن مسیر اصلی داستان را دشوار می‌کرد.
از سوی دیگر، نوع پرداخت شخصیت طوبی برایم پرسش‌برانگیز بود. هرچند رمان بر جست‌وجوی معنویت،حقیقت و ایمان او تأکید دارد، اما این تأکید گاه به گونه‌ای است که مرز میان دینداری، ساده‌دلی و خرافه‌گرایی مبهم می‌شود. در نتیجه، دست‌کم برای من، طوبی بیش از آنکه جوینده‌ای آگاه در مسیر حقیقت باشد، شخصیتی به نظر می‌رسید که بسیاری از تصمیم‌هایش بیش از آنکه بر تعقل استوار باشد، از باورهای خرافی و تسلیم‌گونه تأثیر می‌پذیرد.

در مجموع، «طوبی و معنای شب» رمانی بلندپروازانه با ایده‌ای قابل تأمل است؛ اثری که در پیوند زدن تاریخ و سرنوشت انسان موفق عمل می‌کند، اما شیوه‌ی روایت و پرداخت شخصیت اصلی، احتمالاً برای همه‌ی مخاطبان به یک اندازه جذاب و قانع‌کننده نخواهد بود.

خواندن این رمان تکلیف کلاسی بود و به پیشنهاد استادم خوانده شد؛ تجربه‌ای که اگرچه از نظر شخصی ارتباط عمیقی با فضای اثر برقرار نکردم، اما از منظر شناخت ادبیات معاصر و نسبت میان زن، تاریخ و سیاست، برایم خواندنی و قابل تأمل بود.

✍سمانه اعتمادی جم

معرفی

معرفی کتاب«طوبی و معنای شب » به قلم شهرنوش پارسی پور